Türkiye’nin Elektrikte Kurulu Güç ve Finansman İhtiyacı Artmaya Devam Edecek

Hazar Strateji Enstitüsü Özel Raporu

Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi  tarafından hazırlanan Yönetici Bilgi Notu, Enerji  sektöründen üst düzey yönetici, bürokrat, karar alıcı ve uzmanlara  gönderilmektedir. Bu özel raporu parahaberi.com sitesi olarak sizlere ulaştırmaktayız.

 

 

 

 

 

Yönetici Bilgi Notu

Türkiye’nin elektrik talebi ekonomik büyümesine paralel olarak her yıl (2001 ve 2009 yılları haricinde) sürekli olarak artmaktadır.  Türkiye’nin  2001-2014  yılları  arasındaki  yıllık  ortalama  elektrik  talep artış hızı yüzde 5,1 olmuştur. Türkiye’nin  2001-2014  dönemindeki  yıllık  ortalama ekonomik  büyümesi  ise  yüzde  4,14  olarak  gerçekleşmiştir.  Türkiye’de  elektrik talebinin  ekonomik  büyümeden  daha hızlı artması sebebiyle, kurulu gücün her yıl  artan  talebi  karşılayacak  şekilde  yükselmesi gerekmektedir.

 

Türkiye’nin 1990 yılında 16.317 MW olan kurulu  gücü  2001  yılında  28.332  MW’a, 2015 yılında Nisan ayı sonu itibariyle ise 70.912 MW’a yükselmiştir. Mevcut kurulu gücün kaynaklara göre dağılımına bakıldığında ise hidroelektrik santrallerinin toplam  kurulu  güç  içindeki  payı  yüzde 34,9; doğal gaz santrallerinin yüzde 30,4; kömür santrallerinin yüzde 20,6 ve rüzgar santrallerinin payı ise yüzde 5,4 olmuştur. 2003  yılında  toplam  kurulu  güç  içinde kamunun yüzde 56,52 olan payı ise 2015 Nisan  ayı  sonu  itibariyle  yüzde  30,09’a inmiştir.

 

2001-2014 yılları arasında Türkiye’nin yıllık ortalama kurulu güç artışı yüzde 6,90 olarak  kaydedilmiştir.  Bu  dönemde  toplam kurulu güç 41.187 MW artmıştır. Cari fiyatlarla MW başına yaklaşık 1,2 milyon dolarlık  yatırım  maliyeti  üzerinden  hesaplandığında 14 yılda Türkiye’nin kurulu gücüne  ilave  edilen  41.187  MW’lık  yeni kapasitenin toplam yatırım maliyeti yaklaşık 49,4 milyar dolardır.

 

Türkiye’nin 2015-2025 yılları arasında yıllık  ortalama  elektrik  talep  artışının  yaklaşık yüzde  5,4  olacağı  tahmin  edilmektedir.  Aynı  dönemde  kurulu  gücün  son yılların  ortalamasına  yakın  seyretmesi durumunda Türkiye’nin 2025’te 110-120 bin MW aralığında kurulu güce sahip olacağı  öngörülmektedir.  Diğer  bir  ifadeyle yaklaşık 40-50 bin MW’lık ilave kapasite artışı ortaya çıkacaktır.

 

Önümüzdeki  yıllarda  Türkiye’nin  kurulu gücünde meydana gelecek artışta nükleer  enerji  ile  yerli  kömür  ve  yenilenebilir enerji kaynaklarının öne çıkacağı tahmin edilmektedir.  Türkiye’nin  nükleer  enerjide  kurulu  gücünün  2025  yılına  kadar 9.600 MW olması planlanmaktadır. Türkiye’nin 2023  yılına  kadar  enerji  sektöründe her yıl yapması gereken ortalama yatırım  miktarının  ise  yaklaşık  12  milyar dolar  olacağı  öngörülmektedir.  Sadece

elektrikte yeni kurulu güç ihtiyacının karşılanması için gerekli olan yatırım tutarının ise 60 milyar doların üzerinde olacağı düşünülmektedir.

 

Küresel elektrik piyasalarında talep ve arz dinamiklerine  bakıldığında  Uluslararası Enerji  Ajansı  (IEA)  verilerine  göre,  2013 yılında 5.950 GW olan küresel kurulu güç kapasitesinin  2040  yılında  10.700  GW’a yükseleceği öngörülmektedir. İlave kurulu güç artışının toplam 7.200 GW olarak gerçekleşeceği, bunun 2.450 GW’ının ise eskiyen elektrik santrallerin yenilenmesi için kullanılacağı öngörülmektedir.

 

Talepteki artışın büyük bölümü ise Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden gelecektir. Bu durum enerji sektöründeki yatırımcılar için önemli büyüme ve yatırım imkanlarını  beraberinde  getirirken,  bu ülkeler için ise enerjide büyük çaplı enerji yatırımlarına duyulan ihtiyaçla birlikte rekabeti de arttıracaktır.

 

Türkiye  2013  yılı  itibariyle  elektrikteki toplam 18 dağıtım bölgesinin tamamının özelleştirme ve devir süreçlerini tamamlayarak elektrik  dağıtımında  serbestleşmeyi sağlamıştır. Dağıtım özelleştirmeleri sonucunda hazineye toplam 12,7 milyar dolarlık gelir sağlanmıştır. Elektrik üretim santrallerinin  özelleştirilmesi  sürecinde ise  yine  30  milyar  dolara  yakın  bir  gelir sağlanması  beklenmektedir.  Gerek  bu özelleştirme  süreçlerinin  gerçekleştirilebilmesi gerekse Türkiye’nin her geçen yıl artan elektrik talebini karşılayacak yatırımların  yapılabilmesi  için  büyük  çaplı finansmana ihtiyaç duyulmaktadır.

 

Sadece  elektrik  üretim  santrallerinin özelleştirilmesi  için  gereken  toplam  finansman  ihtiyacının  15-18  milyar  dolar arasında  olacağı  tahmin  edilmektedir. Önümüzdeki  3  yılda Türkiye’de  enerji projelerinin  finansmanı  için  gerekli  toplam  finansman  ihtiyacının  ise  32 milyar dolardan fazla olacağı hesaplanmaktadır. Türkiye’de elektrik üretim özelleştirmeleri ve yeni kurulu güç yatırımlarının yapılabilmesi için gerekli yatırım miktarının büyüklüğü ve Türkiye’deki enerji projelerinde  şirketlerin  yüksek  finansman  ihtiyaçları göz önüne alındığında, finansman imkanlarını  kolaylaştırıcı  ve  yatırımları teşvik  edici  yasal  ve teknik  düzenlemelerin  gerçekleştirilmesi  gerekmektedir. Ekipman  ve  makineleri  yurt dışından  ithal etmek yerine yurt içinde üreterek yatırım  maliyetleri  aşağı  çekilmelidir.  Ülke ekonomisine  sağlanan  katkının  artırılmasını  destekleyecek  teşvik  ve  düzenlemeler  hayata geçirilmeli, ayrıca şirketlerin amortisman ve yatırımları işletmeye alma süreçlerinde yaşanan gecikmelerin önüne geçebilmek için gerekli izin süreçleri ve bürokratik işlemlerin süresini  kısaltıcı düzenlemeler yapılmalıdır. Türkiye’nin artan elektrik talebini karşılayacak yatırımları çekebilmesinin en önemli ve etkin yolu ise liberal, şeffaf, likit  ve  işleyen  bir  enerji  piyasasına  sahip  olmasıdır.  Bu  bağlamda  geçtiğimiz haftalarda  kuruluş  süreci  tamamlanan EPİAŞ’ın sağlıklı ve etkin olarak çalışması, öngörülebilir bir piyasa ve fiyat yapısının oluşmasını sağlayacak ve elektrik yatırımlarının önünü açacaktır.

 

Yararlanılan Kaynak: 
Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Yönetici Bilgi Notu, 2015 (36).
Hazırlayanlar: Dr. Efgan Nifti, Dr. Rüçhan Kaya, Emin Akhundzada, Emin Emrah Danış, 

01 Sep 2016

Parahaberi

Borsa , ekonomi ve finans alanında günlük , haftalık ve aylık altın , döviz , forex , borsa gibi piyasalarda içerik sağlayan , güncel önemli yerli ve yabancı ekonomik gelişmeleri okuyuculara duyuran borsa ve finans sitesidir.

Yorum Yap