Suudi Arabistan Üstünde Baskı Artacak

Hazar Strateji Enstitüsü Özel Raporu

Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi  tarafından hazırlanan Yönetici Bilgi Notu, Enerji  sektöründen üst düzey yönetici, bürokrat, karar alıcı ve uzmanlara  gönderilmektedir. Bu özel raporu parahaberi.com sitesi olarak sizlere ulaştırmaktayız.

 

 

 

 

 

Yönetici Bilgi Notu

Petrol fiyatlarında geçtiğimiz yılın Haziran ayında başlayan ve gösterge niteliğindeki Brent petrolde yaklaşık yüzde 55’e varan değer kaybı nedeniyle bütçe gelirleri azalan Rusya, Venezuela ve İran gibi üretici ülkeler,  küresel  arz  fazlasının  azaltılması için geçtiğimiz Aralık ayındaki OPEC toplantısı öncesi OPEC’in en büyük üreticisi Suudi  Arabistan  üzerinde  baskı  oluşturmaya  çalışmışlar  fakat  toplantıdan  istedikleri sonucu elde edememişlerdir.

 

Geçtiğimiz hafta Rusya, İran ve Venezuela  tarafından petrol arzında kesinti yapılmasına ilişkin açıklamalar 5 Haziran’da Viyana’da  gerçekleştirilecek  OPEC  toplantısı  öncesi Suudi Arabistan’a yönelik baskının  tekrar başlayacağını göstermektedir.

 

5 Haziran’daki toplantıda üretim seviyesine ilişkin alınacak karar üzerinde 3 temel  belirleyici  vardır.  Bunlar  küresel  petrol piyasalarındaki  arz-talep  dengesi, Rusya ve Batı arasındaki kriz ile İran’la P5+1 ülkeleri arasındaki uzlaşma sonrası Haziran sonunda  nihai  anlaşmaya  varılıp  varılamayacağına ilişkin hususlardır.

 

Suudi  Arabistan,  küresel  petrol  piyasalarındaki  yüksek  maliyetli  üreticileri ve ABD’deki  kaya  petrolü  üreticilerini  piyasa dışına iterek başta Asya pazarı olmak üzere  tüm  pazarlardaki  payını  tekrar  artırmak  için  düşük  fiyat  stratejisi  uygulamaktadır.  Suudi  Arabistan  düşen  petrol  fiyatlarına  ek  olarak  bölgeler  bazında yaptığı ilave indirimlerle Asya, ABD ve Avrupa piyasalarında Irak, Venezuela, Rusya ve Kazakistan’ın pazar paylarının bir bölümünü almıştır.

 

Suudi Arabistan’ın petrol üretim maliyetlerinin  diğer  OPEC  üyesi  ülkelerin  yanı  sıra Rusya ve ABD gibi OPEC üyesi olmayan  önemli  üreticilere  ve  dünya  ortalamasına göre çok düşük olması ve ülkenin  üretim  kapasitesinin  yüksekliği  ülkeye önemli  bir  maliyet avantajı  sağlayarak piyasayı domine etme gücü vermektedir. Bu aynı zamanda Suudi Arabistan’ın düşük fiyat temelli stratejisinin de omurgasını oluşturmaktadır.

 

2014 yılında 91,28 milyon varil/gün olan küresel petrol arzının 2015’te 92,45 milyon varil/gün seviyesine çıkması beklenmektedir. Mart ayında ise küresel petrol  arzı 94,52 milyon varil/güne yükselmiştir. Küresel petrol arzında Mart ayındaki yükselişin  en  önemli  nedeni  Suudi  Arabistan’ın  üretimini  10,1  milyon  varil/güne,  Irak’ın  ise  2,98  milyon  varil/güne  çıkarması  sonucu  OPEC’in  petrol  üretiminin  Mart  ayında  810  bin  varil/gün  artarak  30,79 milyon varil/güne çıkmasıdır. Suudi  Arabistan’ın Nisan ayındaki üretiminin de  10 milyon varilin üzerinde gerçekleşeceğini açıklaması petrol üretiminde kesinti yapmayı düşünmediklerine ilişkin değerlendirmeleri güçlendirmektedir.

 

OPEC’in petrol üretimi aynı zamanda dünyadaki toplam üretimin  3’te 1’ini oluşturmaktadır. Dünya genelinde petrol üretim  maliyeti  yüksek  olan  sahalarda üretimin düşmesinin  2015’te  OPEC  petrolüne  yönelik  talebi  artıracağı  beklenmektedir.

 

2015’in  ilk  yarısında  1,52  milyon  varil/gün olan arz fazlasının, OPEC’in üretiminde bir değişiklik olmaması durumunda yılın ikinci yarısında 2,78 milyon varil/güne çıkacağı tahmin edilmektedir. Bu durumda  küresel  petrol  arz  fazlasının  devam edeceği görülmektedir.

 

ABD’nin  2014’te  8,7  milyon  varil/gün olan petrol üretiminin 2015’te 9,2 milyon  varil/gün,  2016’da  ise  9,3  milyon  varil/gün seviyesine yükselmesi beklenmektedir.  2015  ve  2016  yıllarına  ilişkin  üretim tahminleri  Mart  ayına  göre  0,1  ve  0,2 milyon varil/gün  gerilemiştir. Bunun  en önemli  nedeni  ise,  petrol  fiyatlarındaki düşüş nedeniyle yatırımların azalması ve ABD’de  petrol  üretim  kulelerinin  sayısı-nın Mart sonunda son 4 yılın en düşük seviyesine gerilemesidir. ABD petrol arzının düşeceğine ilişkin beklentiler fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaktadır. ABD’nin  kaya  petrolü  üretiminin  düşük  fiyatlardan etkilenmeye başlaması düşük fiyat stratejisinin sonuç vermeye başladığını göstermektedir. Bu durumda küresel petrol  talebindeki  toparlanma  da  göz önüne  alındığında  fiyatların  yükselme eğilimine  girmesi  üretimin  düşürülerek fiyatların  artırılmasını  gereksiz  kılacaktır. Fiyatların  gereğinden  fazla  yükselmesi, kaya  petrolü  yatırımları  ve  petrol  üretiminde  kısa  sürede  tekrar  artışa  neden olabileceği  için  kısa  vadede  fiyatların yükselmesi  uygulanan  strateji  ile  uyuşmayacaktır.

 

Rusya  ve  Batı  arasındaki  ilişkilerin  Ukrayna krizi sonrası gerilmesinin ardından  Rusya’ya  uygulanan  yaptırımların  ana hedefi,  Rusya  ekonomisi  üzerinde  baskı  oluşturmaktır.  Rusya’nın  bütçe  gelirlerinin yüzde 53’e yakını ile ihraç gelirlerinin  büyük  bölümünü  ise  petrol ve gaz ihracatı oluşturmaktadır. Bu nedenle petrol fiyatlarının artması Rusya ekonomisini rahatlatacaktır. ABD’nin, müttefiki olan Suudi Arabistan aracılığıyla OPEC’in üretim seviyesinin  düşürülmemesinden  yana olacağı değerlendirilmektedir.

 

İran’ın  nükleer  programına  ilişkin  2  Nisan’da  varılan  uzlaşı  sonrası  Haziran  ayı sonuna kadar devam edecek görüşmelerin anlaşma ile sonuçlanması durumunda İran’ın  petrol  ihracatı  üzerindeki  yaptırımlarının kademeli olarak kaldırılması ve tekrar  ihracata  başlanması  orta  ve  uzun vadede İran’ın petrol arzını ciddi oranda artırabilecektir.  Bu  durumda  Suudi  Arabistan pazar kaybını korumak için petrol fiyatlarının  düşük  kalmasını  sağlayarak İran’ı mümkün olduğu kadar oyun dışında tutmak isteyebilir.

 

Her  ne  kadar  OPEC’in  5  Haziran’daki toplantısı  öncesi  İran,  Venezuela,  Rusya ve  diğer  üretici  ülkeler  baskı  oluşturarak  fiyatları  düşürme  çabasına  girse  de en  önemli  belirleyiciler  3  temel  başlıkta yaşanacak gelişmeler olacaktır. Herhangi bir kesinti kararında ise OPEC ile birlikte Rusya’nın da petrol üretimini düşürmesi beklenmelidir.  Bu  durumda  petrol  arzında  yaşanacak  daralma,  fiyatları  gereğinden fazla artırarak Suudi Arabistan’ın  düşük  fiyat  stratejisi  ve  ABD’nin  kaya petrolü üretimini yavaşlatma stratejisinin yara  almasına  neden  olacaktır.  Şu  anki koşullarda OPEC’in Haziran ayındaki toplantısında üretim kesintisi kararı çıkması beklenmemelidir.

 

Yararlanılan Kaynak:
Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Yönetici Bilgi Notu, 2015 (33).
Hazırlayanlar: Dr. Efgan Nifti, Emin Akhundzada, Emin Emrah Danış

01 Sep 2016

Parahaberi

Borsa , ekonomi ve finans alanında günlük , haftalık ve aylık altın , döviz , forex , borsa gibi piyasalarda içerik sağlayan , güncel önemli yerli ve yabancı ekonomik gelişmeleri okuyuculara duyuran borsa ve finans sitesidir.

Yorum Yap