Piyasada Duygular ve Kendini Kontrol Etmek

179521piyasadaduygularvekendinikontroletmek450x0 Piyasada Duygular ve Kendini Kontrol Etmek

İnsan psikolojinin belirleyici unsurları; duygu ve davranıştır. Bu iki kompleks yapı sürekli ve bitmeyen bir etkileşim içindedir.

 

Duygular kısa dönemli ve uzun dönemli olduğunda ruh hali (moods), kronik olarak devam ettiğinde davranış (attitudes), düzenli ve sürekli devam ettiğinde kişilik özelliği (personality traits) şekillerini almaktadır.

 

İnsan duyguları rasyonel karar alma analizinde irrasyonaliteye sebep olur. Duyguları yargı ve davranış üzerinde direkt olarak etkilidir. Duygu kavramı David Hirshleifer’ın sınıflandırmasına göre aşağıda ki gibi belirtilmiştir.

 

a) Ruh Hali (Mood)

 

b) Zaman Tercihi ve Kendini Denetleme (Time Preference and Self Control)

 

c) Belirsizlikten Kaçma (Ambiguity aversion)

Ruh Hali (Mood)

Kişilerin içinde bulundukları ruh hali davranış ve kararlarına direkt olarak yansır ve irrasyonel sonuçların doğmasına neden olur. Mutlu hissettikleri zamanlarda iyimser, mutsuz hissettikleri zaman karamsar olurlar. İyi ruh hallerinde optimistik, kötü ruh hallerinde ise pesimistik seçimler yaparlar. Bu ruh hali yatırımcıların alım/satım kararlarını negatif yönde etkilemektedir.

 

Hava şartlarının yağmurlu, kar yağışlı, güneşli veya kapalı, olması durumları ve ay/jeomanyetik fırtına etkisi hisse senedi performanslarını etkilemektedir.

 

Çalışmalarda iyi ruh halinde olan kişilerin kararlarına yardımcı olmak amacıyla veri işleme hatalarını basitleştirdiği sonucuna varılmıştır. Optimistik ruh halinde olan birey pesimistik ruh hali ile kıyaslandığı zaman, karar analizinde daha az sorgulayıcıdır.

 

İnsanların güneşli havalarda yatırım yapmaya, yağmurlu havalara nazaran daha istekli oldukları bulgularına ulaşılmıştır.

 

Hirshleifer ve Shumway 1982 – 1997 yılları arasında 26 ülkeyi kapsayan hava durumu ile hisse senedi endekslerinin getirilerini inceleyen çalışmalarında, güneş ışığının getirilerle güçlü anlamlı korelasyon olduğu ve gün ışığı, yağmur ve kar durumlarının kontrol edilmesiyle getiriyle bağlantısız olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

 

Saunders, New York şehrinde havanın bulutlu olduğu günlerde, New York Borsası endeksinin negatif getiri değeri aldığını belirtmiştir.

 

Bugün hissedilen ruh hali ve duygu insanların algılarını ve seçimlerinin risk bağlamında etkilemektedir.

 

Ohio eyaleti piyango biletlerinin satışları Ohio Devlet Üniversitesi futbol takımının maç kazandığı günleri takiben artmaktadır.

 

İyi ruh hali içinde olan insanlar seçimleri ve kararlarında kötü ruh halinde olan insanlara kıyasla daha iyimserlerdir.

Zaman Tercihi ve Kendini Denetleme (Time Preference and Self Control)

 

Kişiler tercih yapmaları gerektiğinde uzun dönemli olayların değerini belirli bir iskonto oranı kullanarak bugüne indirger. İskonto oranı mevcut psikolojik durum içinde farklı değerler almaktalardır.

 

Bir yıl sonra 10 dolar ödenmesi veya şuan 5 dolar ödenmesi alternatifinde bireyler riskten kaçınmak ve kesinlik etkisinden dolayı 5 dolar almayı tercih edeceklerdir. Kazançlar, kayıplara kıyasla, ve küçük miktarlar büyük miktarlara kıyasla daha fazla indirgenir. Bu duruma hiperbolik indirgeme (hyperbolic discounting) denir.

 

Belirsizlikten Kaçma (Ambiguity Aversion)

 

Kişilerin belirsizlik durumundan kaçma eğilimi göstermesi irrasyonel kararlar almasına neden olur. Bu durum Ellesberg paradoksu ile açıklanmaktadır, Ellsberg paradoksu, içinde 90 adet (60 adet siyah ve sarı, 30 adet kırmızı) bilyenin bulunduğu kaptan bilye çekilmesi üzerine bir alternatif seçimdir. Birinci durumda, kırmızı bilye gelirse, 1000 kazanma şansı, ikinci durum, siyah bilye gelirse 1000 kazanma şansı, üçüncü durum, kırmızı veya sarı gelirse 1000 kazanma şansı ve dördüncü durum siyah veya sarı bilye gelirse 1000 kazanma şansı. Allais paradoksunda olduğu gibi Ellesberg paradoksunda da katılımcılar beklenen fayda teorisine uymayan birinci ve dördüncü durumu seçmişlerdir.

 

Yatırımcılar açısından bakıldığı zaman, belirsizlikten kaçmanın nedenlerinden biri de, insanların risk seviyesini belirlemek için gerekli parametreleri kestirememelerinden kaynaklanmaktadır. Yatırımcılar belirsizlikten kaçma durumunda aşina olmadıkları, düşük piyasa değerine sahip ve denizaşırı ülke şirketleri hisse senetlerine yatırım yapmak istemezler veya bunun karşılığında yüksek bir risk primi öngörürler. Bu durum portföy çeşitlendirilmesinin etkin olarak yapılamamasına neden olmaktadır.

 

Başka bir örnek olarak yatırımcılar çalıştıkları şirketin hisse senetlerine yatırım yaparlar, şirketin bir çalışanı olarak kendi şirketinin faaliyetlerini ve finansallarını diğer şirketlere kıyasla risksiz olarak algılamaktalardır.

 

Belirsizlikten kaçmanın varlığı piyasa deneylerinde onaylanmıştır. Daha genel olarak duyguları yansıtmaktadır. Korku riskli seçimleri etkilemektedir.

Parahaberi

Borsa , ekonomi ve finans alanında günlük , haftalık ve aylık altın , döviz , forex , borsa gibi piyasalarda içerik sağlayan , güncel önemli yerli ve yabancı ekonomik gelişmeleri okuyuculara duyuran borsa ve finans sitesidir.

Yorum Yap