5 Haziran’daki OPEC Toplantısında Üretim Kesintisi Beklenmiyor

Hazar Strateji Enstitüsü Özel Raporu

Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi  tarafından hazırlanan Yönetici Bilgi Notu, Enerji  sektöründen üst düzey yönetici, bürokrat, karar alıcı ve uzmanlara  gönderilmektedir. Bu özel raporu parahaberi.com sitesi olarak sizlere ulaştırmaktayız.

 

 

 

 

 

Yönetici Bilgi Notu

 

Petrol fiyatları geçtiğimiz yılın Haziran ayından itibaren “serbest düşüş” olarak da adlandırılabilecek hızlı bir gerileme sürecine girmiş, Brent petrolün varil fiyatı Haziran 2014 – Ocak 2015 tarihleri arasında yaklaşık yüzde 59 değer kaybederken Amerikan gösterge ham petrolünün (WTI) değer kaybı ise yaklaşık yüzde 56 olarak kaydedilmiştir.

 

Küresel ekonomideki toparlanma sürecinin halen devam etmesine bağlı olarak küresel petrol talebindeki artış hızının yavaşlaması ve küresel petrol arzının talepten hızlı artması neticesinde arz-talep dengesinin bozulması, petrol fiyatlarındaki dramatik düşüşün en temel nedeni olarak görülmektedir.

 

Petrolde arz-talep dengesinin bozulmasına yol açan arz fazlasının en önemli nedenlerinden biri, Suudi Arabistan liderliğinde OPEC üyesi Körfez ülkelerinin özellikle Asya’da kaybettikleri pazar paylarını geri almak ve ABD kaya petrolü üretimindeki hızlı artış trendini yavaşlatmak/geriletmek istemeleridir. Öte yandan, Ukrayna’daki gelişmeler nedeniyle Batı ve Rusya arasında son 1,5 yılda artan gerilim neticesinde ülkeye uygulanan ekonomik yaptırımlarla petrol ve gaz gelirlerinin düşmesi ve düşük petrol fiyatları, enerji gelirlerine bağımlı Rus ekonomisi üzerinde önemli bir baskı unsuru oluşturmaktadır.

 

Arz-talep tarafındaki gelişmelere bakıldığında; 2014 yılında petrol talebi 92,05 milyon varil/gün, küresel petrol arzı 93,10 milyon varil/gün ve petroldeki arz fazlası ise 1,05 milyon varil/gün olmuştur. 2015’in ilk çeyreğinde petrol arzı 93,99 milyon varil/güne, arz fazlası ise 1,58 milyon varil/ güne yükseldiği görülmektedir.

 

2015’in ikinci çeyreğinin ilk 2 aylık dilimine bakıldığında, hem OPEC üyesi ülkeler hem de OPEC üyesi olmayan ülkelerin toplam petrol arzının arttığı görülmektedir. ABD’de 2014 yılında 8,7 milyon varil/gün olan ortalama petrol üretimi yılın ilk 21 haftasında 9,3 milyon varil/gün seviyesini geçmiş, Mayıs ayının ilk 3 haftasında ise 9,56 milyon varile yükselmiştir.

 

Suudi Arabistan’ın Nisan ayında 10,3 milyon varil/gün olan üretiminin, ülkenin ihracat yaptığı ülkelerden gelen yüksek talep ve yaz aylarıyla birlikte artan elektrik tüketimi nedeniyle Mayıs ayında da 10,3 milyon varil/gün seviyesinde olduğu tahmin edilmektedir. Bir diğer önemli üretici ülke olan Irak’ın Nisan ayında 3,60 milyon varil/ gün olarak kaydedilen petrol üretiminin Mayıs ayında da aynı seviyede gerçekleştiği ve 3,56 milyon varil/gün olarak kaydedildiği bildirilmektedir.

 

Rusya’nın petrol üretimi ise Nisan ayında 10,7 milyon varil/gün ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkmıştır. Mayıs ayının tamamında ise OPEC’in toplam petrol üretimi 30 milyon varil/gün olan üretim kotasının üzerine çıkarak 31,22 milyon varil/gün olarak gerçekleşmiştir.

 

OPEC ve OPEC dışı üretimdeki artışın devam etmesi nedeniyle 2015’in ikinci çeyreğinde küresel petrol arzındaki fazlalığın 1,95 milyon varil/gün seviyesine çıkacağı, yılın ikinci yarısında talepteki toparlanma ile birlikte 2015 yılı ortalama arz fazlasının 1,31 milyon varil/gün olacağı tahmin edilmektedir. 2016’da ise toparlanmanın devam etmesiyle birlikte küresel petrol talebinin 94,58 milyon varil/güne çıkması, arz fazlasının ise 0,24 milyon varil/güne düşmesi beklenmektedir.

 

Petrol fiyatlarına bakıldığında ise, son haftalarda toparlanma süreci devam eden Brent petrolün 60 doların üzerinde tutunduğu, Amerikan gösterge ham petrolünün (WTI) ise 55 doların üzerinde seyrettiği görülmektedir.

 

Ciddi ekonomik ve jeopolitik şoklar yaşanmadığı sürece petrol fiyatlarının mevcut parametreler ışığında bu seviyelere yakın seyredeceği beklenmektedir. Brent petrolün ortalama varil fiyatının 2015’te 61,6 dolar/varil, 2016’da 70,9 dolar/varil ve 2017’de 75,9 dolar/varil olacağı tahmin edilmektedir. WTI ortalama varil fiyatının ise 2015’te 55,6 dolar/varil 2016 ve 2017 yıllarında ise sırasıyla 65,9 ve 71 dolar/varil olacağı varsayılmaktadır.

 

 5 Haziran’da Viyana’da yapılacak OPEC toplantısına yukarıdaki gelişmeler ışığında bakıldığında, diğer üretici ülkeler tarafından OPEC’in petrol üretimini düşürmesi arzu edilse de OPEC’in petrol üretiminde kesintiye gitmesi beklenmemektedir.

 

OPEC toplantısında arz kesintisinin beklenmemesinin en önemli nedenleri ise şunlardır:

Petrol fiyatlarının Ocak ayında son 6 yılın en düşük seviyelerine kadar gerilemesi sonrası arz fazlasına rağmen toparlanarak 60 dolarda tutunması, üretici ülkelerin bütçe gelirlerinde bir miktar rahatlama sağlamıştır.

 

OPEC’in petrol arzını düşürmesi durumunda petrol fiyatlarındaki toparlanma hızlanacak ve fiyatlar mevcut seviyelerin üzerine çıkarak kalıcı olabilecektir. Bu ise başta ABD’deki kaya petrolü üreticileri olmak üzere, yüksek üretim maliyeti olan ülkelerin üretimlerini kısa sürede tekrar artırmaya başlamalarına ve Arabistan’ın düşük fiyat stratejisinin yara almasına neden olacaktır. Düşük fiyat stratejisi; başta Suudi Arabistan olmak üzere düşük üretim maliyetine sahip Körfez ülkelerinin, yüksek maliyetli üreticileri belli oranda piyasa dı- şına itmesini ve pazar paylarını artırmasını sağlamıştır.

 

ABD’de düşük fiyatlar nedeniyle gerileyen petrol üretim kulesi ve yeni sondaj sayısına rağmen, ABD’nin petrol üretimi artmaya devam etmektedir. ABD petrol üretiminin düşük hızda olsa da 2017’ye kadar artmaya devam edeceği beklenmektedir. OPEC üyesi olmayan ülkelerin üretimlerini düşürmek istememesi ve OPEC’ten üretim kesintisi kararı beklemesi de OPEC’in tek taraflı bir kesinti kararı alma olasılığını düşürmektedir.

 

Sonuç olarak bakıldığında, küresel petrol talebindeki toparlanma sürecinin önümüzdeki yıl artarak devam edeceği ve küresel petrol stok seviyelerinin dengeleneceği beklenmektedir. ABD’deki üretim hızının düşmesi Suudi Arabistan’ın başını çektiği Körfez ülkelerinin uyguladığı düşük fiyat stratejisinin etkin olarak çalıştığını göstermektedir. Bu aşamada düşük fiyat stratejisinin orta ve uzun dönemde de başarılı olabilmesi ve fiyatların tekrar hızlı bir artış trendine girmemesi için 5 Haziran’daki OPEC toplantısında üretim kesintisi kararının çıkması beklenmemektedir.

 

Yararlanılan Kaynak: 
Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Yönetici Bilgi Notu, 2015 (38).
Hazırlayanlar: Dr. Efgan Nifti, Dr. Rüçhan Kaya, Emin Akhundzada, Emin Emrah Danış, 
01 Sep 2016

Parahaberi

Borsa , ekonomi ve finans alanında günlük , haftalık ve aylık altın , döviz , forex , borsa gibi piyasalarda içerik sağlayan , güncel önemli yerli ve yabancı ekonomik gelişmeleri okuyuculara duyuran borsa ve finans sitesidir.

Yorum Yap